PoppelePats Weblog

Het spel der spellen spelen wij het liefst op Oudjaar.
Geen WII spel of een ander elektronisch spel, nee gewoon een heel ouderwets, van oorsprong Walchers, spel:

SlabberJan

Slabberjan

Een spel dat je kunt spelen vanaf een jaar of 6 t/m 100, en met heel veel mensen (max. 42 man).
Heel simpel, maar erg leuk.
Hieronder de spelregels, voornamelijk afkomstig van de site Geschiedenis.Zeeland, maar dan wel op de manier zoals wij het in onze familie spelen.

Het Slabberjanspel draait om het ruilen van speelstukken. Deze stukken hebben verschillende waarden, hogere en lagere. Door het ruilen kun je je eigen positie in het spel proberen te verbeteren. De spelregels geven aan in welke volgorde wordt gespeeld. Ook bepalen deze regels wat spelers moeten zeggen of doen tijdens het spel.

De speelstukken

De Speelstukken

Slabberjan heeft in totaal 42 houten speelstukken of doppen. Er zijn 21 verschillende speelstukken, die dus elk 2x voorkomen. Een afbeelding of cijfer op de dop geeft aan welke waarde deze heeft. Slabberjan heeft 8 verschillende plaatjes of figuren en 13 cijfers, van nul tot en met twaalf.

Het plaatje of het cijfer op de dop bepaalt de waarde. Elke verschillend plaatje geeft een naam aan het speelstuk. Er zijn 4 plaatjes met een lage waarde en vier plaatjes met een hoge waarde (de matadoren). Daar tussenin zijn er 13 cijferwaarden, oplopend van 0 tot en met 12. Over het algemeen geldt, van laag naar hoog, de volgende waarde van de stukken en hun namen:

• Nar (of Jan Rit, een mannetjesfiguur met een stok, of nar)
• Zot (of Smoel, een vreemdsoortig gezicht)
• Pot (Pispot, een pot zoals die vroeger werd meegenomen naar de slaapkamer)
• Blind (ook wel Wittebrood of Meelzak genoemd en meestal een blank vlak)
• De cijfers 0 tot en met 12
• Herberg (een herberg, of huisje)
• Poesje (een zittende of spinnende poes)
• Vogel (een vogel, lijkend op spreeuw of zwaluw)
• Kap-af (een man te paard met een getrokken zwaard, ook wel Ruiter genoemd)

Plaatjes van Slabberjan, bovenste rij: Matadoren

Begin van het spel

Het spel wordt gespeeld om centen. Bij het begin moeten alle spelers vier centen of snoepjes inzetten.
Deze leggen ze voor zich op tafel neer. Tijdens het spel moet soms een cent betaald worden aan de ‘pot’. De winnaar van het spel krijgt de pot.
De eerste ronde bepaalt wie de zak mag behouden.
Elke speler krijgt, blind getrokken, een stuk uit de zak. Diegene die het stuk met de hoogste waarde heeft mag de zak houden. Deze speler moet het eerst delen, te beginnen bij de speler aan de linkerzijde. Vervolgens gaat de zak, met de klok mee, iedere ronde naar een volgende speler.

Het spel

Het spel gaat om het ruilen van speelstukken. Doel hierbij is om door ruilen aan speelstukken te komen met een hogere waarde. Elke speler met een stuk van lage waarde probeert te ruilen met de speler aan de linkerzijde. Zo kan de speler de eigen positie verbeteren. Wie een goed stuk heeft, zegt ‘ik pas’. Alle stukken, behalve de matadoren (Herberg, Poesje, Vogel en Kap-af) moeten geruild worden.

Een ronde van het spel is voorbij wanneer diegene die de stukken heeft gedeeld weer aan zet is. Deze speler mag, indien gewenst, zijn stuk terzijde leggen en een nieuw stuk uit de zak nemen. Vervolgens worden alle stukken op tafel opengelegd. Wie het laagste stuk heeft, betaalt een cent aan de pot. Daarna gaat de zak door naar de volgende speler en begint het spel opnieuw. Dit gaat net zolang door totdat alle spelers (op één na) hun inzet kwijt zijn. Degene die overblijft is de winnaar en krijgt de pot.

Maar er is meer… Matadoren!

Speelstukken met de hoogste waarde, Matadoren, mogen dus niet geruild worden. De houders van deze Matadoren beïnvloeden het spel behoorlijk.
Wanneer de bezitter van Kap-af om een ruil wordt gevraagd slaat deze met de vuist op tafel en zegt: ‘kap af’. De aanvrager moet dan direct een cent in de pot deponeren. De eigenaar van Kap-af kan echter ook niet verder want dit (hoogste) stuk wil je niet ruilen! Daarmee is dus tevens een speelronde beëindigd.

Een bezitter van het stuk Vogel kan door het roepen van ‘Sta voor de(n) vogel’ voorkomen dat de buurman aan hem of een volgende speler vraagt een ruil te doen.

De houder van het Poesje maakt alle reeds gedane ruilen van de ronde ongedaan met de tekst ‘Poesje krabbelt alles terug’. Vervolgens worden alle tot dan toe gedane ruilen ongedaan gemaakt, totdat ieder zijn eigen stuk weer terug heeft.

De houder van een Herberg antwoordt bij een ruilaanbod met  ‘Drink een slokje/borrel en ga voorbij’. De aanbieder mag nu zijn stuk ruilen met de linkerbuurman van de bezitter van de Herberg, die dus overgeslagen wordt én moet een cent betalen aan de pot voor het ´zogenaamde´ borreltje

Is aan het eind, het laagste stuk de Nar (Jan Rit) aanwezig, dan moet er betaald worden aan de pot. Niet alleen door de houder hiervan, maar ook diegene met het daarop volgende laagste stuk: de Nar neemt er altijd één mee. Een enkele keer komt het voor dat tijdens het ruilen het stuk de Nar over en weer wordt gewisseld.

De speler die het eerst zijn geld kwijt is, mag nog op de pof meedoen (zwêêten). Dit net zo lang totdat hij weer moet betalen. Er wordt dan ook wel gesproken van iemand die ‘zit op de koe.’

Kopen?

Op deze site kun je zien waar je het spel nog kunt kopen.
Zelf ben ik echter op zoek naar wat losse plaatjes, liefst op internet zodat ik ze kan printen en vervangen,
want het spel raakt aardig versleten.

Iemand een tip?